Αναρτήσεις

Προβολή αναρτήσεων από 2018

Το Εγκώμιο της Θαλάσσης, Κώστας Καρυωτάκης

Εικόνα
Το Εγκώμιο της Θαλάσσης
                      Ι
Η θάλασσα είναι η μόνη μου αγάπη. Γιατί έχει την όψη του
ιδανικού. Και τ' όνομά της είναι ένα θαυμαστικό.
Δε θυμάμαι το πρώτο αντίκρισμά της. Χωρίς άλλο θα
κατέβαινα από μια κορφή, φέρνοντας αγκαλιές λουλούδια. Παιδί
ακόμα, εσκεπτόμουν το ρυθμό του φλοίσβου της. Ξαπλωμένος
στην αμμουδιά, εταξίδευα με τα καράβια που περνούσαν. Ένας
κόσμος γεννιόταν γύρω μου. Οι αύρες μού άγγιζαν τα μαλλιά.
Άστραφτε η μέρα στο πρόσωπό μου και στα χαλίκια. Όλα μου
ήταν ευπρόσδεκτα: ο ήλιος, τα λευκά σύννεφα, η μακρινή βοή
της.

Αλλά η θάλασσα επειδή ήξερε, είχε αρχίσει το τραγούδι
της, το τραγούδι της που δεσμεύει και παρηγορεί.
Είδα πολλά λιμάνια. Στοιβαγμένες πράσινες βάρκες
επήγαιναν δώθε κείθε σαν εύθυμοι μικροί μαθητές. Κουρασμένα
πλοία, με ονόματα περίεργα, εξωτικά, ύψωναν κάθε πρωί τη
σκιά τους. Άνθρωποι σκεφτικοί, ώριμοι από την άλμη,
ανέβαιναν σταθερά τις απότομες, κρεμαστές σκάλες. Άγρια
περιστέρια ζυγίζονταν στις κεραίες.
Ύστερα ενύχτωσε. Μια…

Άξιον Εστί (Ζ΄), Οδυσσέας Ελύτης

Εικόνα
Ζ΄

Ήρθαν
ντυμένοι “φίλοι”
αμέτρητες φορές οι εχθροί μου
το παμπάλαιο χώμα πατώντας.
Και το χώμα δεν έδεσε ποτέ με τη φτέρνα τους.
Έφεραν
το Σοφό, τον Οικιστή και το Γεωμέτρη,
Βίβλους γραμμάτων και αριθμών,
την πάσα Υποταγή και Δύναμη,
το παμπάλαιο φως εξουσιάζοντας.
Και το φως δεν έδεσε ποτέ με τη σκέπη τους.
Ούτε μέλισσα καν δε γελάστηκε το χρυσό ν’ αρχινίσει παιχνίδι∙
ούτε ζέφυρος καν, τις λευκές να φουσκώσει ποδιές.
Έστησαν και θεμελίωσαν
στις κορφές, στις κοιλάδες, στα πόρτα
πύργους κραταιούς κι επαύλεις
ξύλα και άλλα πλεούμενα,
τους Νόμους, τους θεσπίζοντας τα καλά και συμφέροντα,
στο παμπάλαιο μέτρο εφαρμόζοντας.
Και το μέτρο δεν έδεσε ποτέ με τη σκέψη τους.
Ούτε καν ένα χνάρι θεού στην ψυχή τους σημάδι δεν άφησε∙
ούτε καν ένα βλέμμα ξωθιάς τη μιλιά τους δεν είπε να πάρει.
Έφτασαν
ντυμένοι “φίλοι”
αμέτρητες φορές οι εχθροί μου,
τα παμπάλαια δώρα προσφέροντας.
Και τα δώρα τους άλλα δεν ήτανε
παρά μόνο σίδερο και φωτιά.
Στ’ ανοιχτά που καρτέραγαν δάχτυλα
μόνον όπλα και σίδερο και…

Εμείς οι Έλληνες [ΙΙ], Γιώργος Σαραντάρης

Εικόνα
Εμείς οι Έλληνες [ΙΙ]

Εμείς οι Έλληνες
Που σε χαρούμενα νησιά έχουμε τόπο
Σε άμοιρη στεγνή γη
Που την υγραίνει ευλάβεια του αιώνα
Η πλούσια ανάμνηση
Ο άφθονος ήλιος
Εμείς ίσαμε τώρα δουλοπάρικοι
Ξένων ξεμωραμένων εξουσιών
Που γέρασαν σαν δέντρα
Μελαγχολικά αγνάντια στον τάφο
Και με παράξενο με αλλόφρονα εγωισμό
Ακόμα μας κρατάν στην αγκαλιά τους
Πουλιά που κρυώνουμε
Και δεν νοιαζόμαστε να στήσουμε
Σε πιο πράσινο χώρο
Τη φωλιά μας
Εμείς πότε θα διαβάσουμε
Στην τύχη μας μια ώρα που δεν σβήνει
Στα χέρια μας τα νιάτα μας
Μια φούχτα δύναμη και θάρρος
Που τηνε χρειάζεται και χαιρετάει
Ο ζωντανός κόσμος
Η Δύση που θα βρει καινούργιο δρόμο
Για τις ανθρώπινες ψυχές;

Γιώργος Σαραντάρης (1908-1941)
Μάρτης 1936

Νύχτα χωρίς, Μαρία Χρονιάρη

Εικόνα
Νύχτα Χωρίς

Μπαίνει σκοτάδι στα άδεια σπίτια
Στα κεφαλαία γράμματα των οδών
μέσα στα ψέματα
στις λέξεις των ανθρώπων

στα κενά σώματα
που ντύνονται σιωπή

Κι εσύ
δεν έρχεσαι ποτέ

να με γεννήσεις

Μαρία Χρονιάρη, 2017
Από την Ποιητική Συλλογή: Αγέννητη Γη, Εκδ. Σοκόλη

***
Noche sin

Entra oscuridad en las casas vacías
En las letras mayusculas de las calles
dentro de las mentiras
en las palabras de los hombres

en los cuerpos vanos
que se visten silencio

Y tú
no llegas nunca
darme a luz

María Chroniari, 2017
Απόδοση στα ισπανικά: Αργυρώ Χ.

Δείτε επίσης: Μια πνοή σιωπής, Μαρία Χρονιάρη
Η οδός Ασκληπιού κάπου στον χωροχρόνο

Η οδός Ασκληπιού κάπου στον χωροχρόνο

Εικόνα
Δεν ξέρω γιατί το ποίημα: Οδός Ασκληπιού της Μαρίας Χρονιάρη μου φέρνει στον νου  τον Περικλή Γιαννόπουλο να συζητά με τον Κωστή Παλαμά ή να συναντά, ανέλπιστα, τη Σοφία Λασκαρίδου,  στην  οδό Ασκληπιού, κάπου στον χωροχρόνο.

Ίσως γιατί  οι δύο τους-Παλαμάς και Γιαννόπουλος-, καθ' ομολογίαν του Παλαμά, συνήθιζαν να κάνουν περιπάτους και να συζητούν για την πολιτική κατάσταση της χώρας, κάνοντας αναλύσεις και επισημάνσεις για την έλλειψη της ηγετικής φυσιογνωμίας  που θα εκπλήρωνε τις προσδοκίες και τους στόχους που είχε θέσει ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος για την πολιτική, οικονομική και κοινωνική ανάταση της Ελλάδας. Στόχοι,  που η υλοποίησή τους θα έβγαζε τη χώρα από το τέλμα στο οποίο είχε περιπέσει μετά την βαριά ήττα κατά τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897.

Περιπατώντας, λοιπόν,  ένα ωραίο καλοκαιρινό δειλινό,τότε στα 1909, λίγο μετά το Κίνημα στο Γουδί(Αύγουστος 1909), όχι στην οδό Ασκληπιού, αλλά στο Ζάππειο, ο Περικλής Γιαννόπουλος, θα κάνει λόγο, ως προφήτης, στον Κωστή Παλαμ…

"Εαρινή Συμφωνία" (απόσπασμα), Γιάννης Ρίτσος

Εικόνα
Άκου τα σήμαντρα
των εξοχικών εκκλησιών.
Φτάνουν από πολύ μακριά από πολύ βαθιά. Απ’ τα χείλη των παιδιών απ’ την άγνοια των χελιδονιών απ’ τις άσπρες αυλές της Κυριακής απ’ τ’ αγιοκλήματα και τους περιστεριώνες των ταπεινών σπιτιών. 
Άκου τα σήμαντρα των εαρινών εκκλησιών. Είναι οι εκκλησίες που δε γνώρισαν τη σταύρωση και την ανάσταση. 
Γνώρισαν μόνο τις εικόνες του Δωδεκαετούς που ‘χε μια μάνα τρυφερή
που τον περίμενε τα βράδια στο κατώφλι έναν πατέρα ειρηνικό που ευώδιαζε χωράφι που ‘χε στα μάτια του το μήνυμα της επερχόμενης Μαγδαληνής. 
Χριστέ μου τι θα ‘τανε η πορεία σου δίχως τη σμύρνα και το νάρδο στα σκονισμένα πόδια σου;». Γιάννης Ρίτσος Απόσπασμα από την Εαρινή Συμφωνία

Χαμόγελο, Κώστας Καρυωτάκης

Εικόνα
Χαμόγελο

        Χωρίς να το μάθει ποτέ, εδάκρυσε,
        ίσως γιατί έ π ρ ε π ε να δακρύσει,
        ίσως γιατί οι συφορές έ ρ χ ο ν τ α ι
.


Απόψε είναι σαν όνειρο το δείλι
απόψε η λαγκαδιά στα μάγια μένει.
Δε βρέχει πια. Κι η κόρη αποσταμένη
στο μουσκεμένο ξάπλωσε τριφύλλι.

Σα δυο κεράσια χώρισαν τα χείλη
κι έτσι βαθιά, γιομάτα ως ανασαίνει,
στο στήθος της ανεβοκατεβαίνει
το πλέον αδρό τριαντάφυλλο τ’ Απρίλη.

Ξεφεύγουνε απ’ το σύννεφον αχτίδες
και κρύβονται στα μάτια της, τη βρέχει
μια λεμονιά με δυο δροσοσταλίδες

που στάθηκαν στο μάγουλο διαμάντια
και που θαρρείς το δάκρυ της πως τρέχει
καθώς χαμογελάει στον ήλιο αγνάντια.              Κ. Γ. Καρυωτάκης, 1919



Μια πνοή σιωπής, Μαρία Χρονιάρη

Εικόνα
Μια πνοή σιωπής

Ο πιο μεγάλος πόνος
είναι εκείνος που κάνει τα
εκκωφαντικά

αθόρυβα

Μαρία Χρονιάρη, 2017
Από την ποιητική  συλλογή:
Αγέννητη γη, Εκδ. Σοκόλη

***
Un suspiro de silencio
El dolor más grande es aquél que hace lo estruendoso
silencioso
Μαρία Χρονιάρη Απόδοση στα ισπανικά: Αργυρώ Χ. 




Το ελληνικόν χρώμα, Περικλής Γιαννόπουλος

Εικόνα
Ο Κόσμος της Ελληνικής Φύσης. Το ελληνικόν χρώμα.  Μία αισθητική περιγραφή του φυσικού χρώματος, όπως το συνέλαβε ο Περικλής Γιαννόπουλος ατενίζοντας από τον Ιερό Βράχο της Ακροπόλεως το Φάληρο, στην αυγή του 20ου αιώνα:


Όπως δια την ζήτησιν της Ε λ λ η ν ι κ ή ς  Γ ρ α μ μ ή ς,  ήτις αποτελεί την πρώτην Ιδέαν μια εκρήξεως Ε λ λ η ν ι κ ή ς  Α ι σ θ η τ ι κ ή ς,  τίθεται ως βάσις ουχί η Τέχνη τις οιαδήποτε, ούτε αυτή η Αρχαία μας Τέχνη, αλλά η Φύσις, η Γη, όπως την βλέπομεν γύρωθεν ημών, ούτω και δια το ΧΡΩΜΑ. Και όπως δια την Γραμμήν εξέλεξα ως σημείον παρατηρήσεως το κάτωθι της Ακροπόλεως ναΐσκον του Αγίου Δημητρίου και την δεξιόθεν αυτού χαραχθείσαν μόλις οδόν την ανιούσαν προς την Πνύκα, δια το κοντινώτατον και πανοραματικώτατον, ούτω και δια το το χρώμα. Και όπως δια την Γραμμήν ούτω και δια το Χρώμα εφιστώ την προσοχήν επί των γραμμών αυτών, των Ζωγράφων, Γλυπτών, Αρχιτεκτόνων και Μουσικών, όλων των Καλλιτεχνών και κάθε φιλοτεχνούντος, καλλιτεχνούντως ανθρώπου.

    Aνέλθετε λο…

Σταθμοί, Παύλος Φλώρος

Εικόνα
Όσο περισσότερο θόρυβο κάνετε γύρω σας, όσο πιο αδιάντροπα εκβαχεύεσθε, τόσο ολιγότερο καταφέρνετε να λυτρωθείτε από την κραυγή όσων βασανίστηκαν και μαρτύρησαν. Όμως εγώ ακούω ολοένα τούτη την κραυγή, τούτο το βογγητό των θυμάτων, είτε διαβαίνω μέσ' από τους πολυθόρυβους δρόμους σας, είτε πορεύομαι στην ειρήνη του δάσους. Μάλιστα ακόμα πιο έντονα αντιβουϊζει, πιο αναντίρρητα, μέσα στη σιωπή και τη μοναξιά του δάσους.
***     Όταν δεν υπάρχει εσώτερη ανταπόκριση, είναι γράμματα που παραμένουν μονόλογοι. Αλληλογραφία, στο βάθος, μονόπλευρη. 
Παύλος Φλώρος (1897-1981)

Είναι η ώρα, Τάκης Βαρβιτσιώτης

Εικόνα
Είναι η ώρα που κλείνουν τα παράθυρα
Που η μικρή κόρη της σελήνης
Περνάει ανάμεσα από το φεγγίτη
Πάνω στα νερά της μουσικής

Είναι η ώρα που ένα αόρατο σπαθί
Πλανιέται πάνω από τα χείλη μας
Και δυναμώνει η λάμψη των φιλιών
Που η μαύρη νύχτα ξεπετιέται από τ' αρμάρια
Και βουλιάζουν οι στέγες κάτω από την πάχνη των πουλιών.

Είναι η ώρα που κυλάει μέσα στις φλέβες μας
Το αίμα όλων των αγαπημένων μας νεκρών
Και που ευωδιάζουν τα λείψανα σαν άνθη πορτοκαλιάς
Που αποτυπώνεται πάνω στα τζάμια
Η κίτρινη κόμη της λησμονιάς

Από τη συλλογή: Η Ατραπός (1984)


*** ES LA HORA Es la hora que se cierran las ventanas Que la hija pequeña de la luna Entra por el tragaluz Sobre las aguas de la música
Es la hora que una espada invisible Ronda sobre nuestros labios Y aviva el brillo de los besos Que la noche negra surge de los armarios Y se hunden lοs techos bajo el vapor de los pajaros
Es la hora que circula por nuestras venas  La sangre de todos nuestros muertos queridos Y que huelen la reliquias como…

Του Αιγαίου, Οδυσσέας Ελύτης

Εικόνα
Ο ΕΡΩΤΑΣ
Το αρχιπέλαγος
Κι η πρώρα των αφρών του
Κι οι γλάροι των ονείρων του
Στο πιο ψηλό κατάρτι του ο ναύτης ανεμίζει
Ένα τραγούδι

Ο έρωτας
Το τραγούδι του
Κι οι ορίζοντες του ταξιδιού του
Κι η ηχώ της νοσταλγίας του
Στον πιό βρεμένο βράχο της η αρραβωνιαστικιά προσμένει
Ένα καράβι

Ο έρωτας
Το καράβι του
Κι η αμεριμνησία των μελτεμιών του
Κι ο φλόκος της ελπίδας του
Στον πιο ελαφρύ κυματισμό του ένα νησί λικνίζει
Τον ερχομό.

Προσανατολισμοί, Εκδόσεις Ίκαρος

Τάσος Αθανασιάδης(1963): Σκέψεις για μια ευρωπαϊκή ομοσπονδία

Εικόνα
Το αίτημα για μα ευρωπαϊκή ομοσπονδία, όπου ένας υπερεθνικός νόμος θα συνενώνει κράτη με διαφορετικές παραδόσεις με κοινές όμως ιδεολογικές επιδιώξεις και συμφέροντα, γίνεται ολοένα και πιο επιτακτικό όσο τα φονικά όπλα αχρηστεύουνε τα μέτωπα του πολέμου και η ταχύτητα τα σύνορα.

Θάναι, άραγε, η σωτήρια διέξοδος που θ' αποτρέψει την ιδεολογική "πόλωση", όπως πιστεύουν οι πρωτεργάτες της; Θα προκαλέσει νέους ανταγωνισμούς ανάμεσα στις κοινοπολιτείες, όπως δογματίζουν οι ραβδοσκόποι της Ιστορίας; Δεν είναι το θέμα που έχω σκοπό να αναπτύξω εδώ.

Ενώ, όμως το ιδανικό του Κούντεντορφ-Καλλέργη και του Αριστείδη Μπριάν γίνεται στην εποχή μας μια πραγματικότητα, έστω και κατά στάδια, στη συνείδηση όσων βλέπουν την "Ελληνική διάρκεια" σαν εύνοια των θεών, το ερώτημα "πως θα μπορέσουμε να διατηρήσουμε αναλλοίωτα τα εθνικά χαρακτηριστικά μας σε μιαν ευρωπαϊκή ομοσπονδία, που είναι γέννημα κι ανάγκη των καιρών;" ξαναφέρνει στην επικαιρότητα - με ιδιαίτερη μάλιστ…

Περιγραφή της Ελλάδας των αρχών του 20ου αιώνα

Εικόνα
Στοχασμοί επιφανών ανδρών. Περιοδικό Νέα Εστία, τεύχος 1493
Περιγραφή της Ελλάδας των αρχών του 20ου αιώνα:

"Αυτή είναι η Τωρινή Ελλάς. Καταχρεωκοπημένη Πνευματικώς από την πρώτη της ημέραν. Με Κράτος, γνήσιον, ληστρικότατον, Τσουλήν. Στριφογυρίζουσα αδιεξώδως εις τα ίδια καμώματα και τα ίδια ψεύματα των πρώτων ημερών της Ελευθερίας της, τα οποία εβαρύνθησαν και η πέτρες, αδυνατούσαν να σταθή εις τα πόδια της, αδυνατούσα να δημιουργήση το παραμικρόν Εθνικόν, ναρκώνουσα και καταπνίγουσα την Τιτάνειον Δύναμιν του Ελληνικού Ατόμου, καταδολοφονούσα και καταατιμάζουσα, καθ' όλα τα σημεία του Ελληνισμού, επί ένα ήδη αιώνα, με τους Προξένους της, καταληστεύουσα αυτόν, δένουσα τα χέρια του και κρατούσα σφικτά αυτόν, εις τα πανταχόθεν ραπίσματα χάριν της, ενώ Αυτή στουπί εις το Βουλευτικόν της μεθύσι, κυλιέται εις το Παραδίσειον περιβόλι της, κατατρωγόμενη από την εσωτάτην της λέπραν, την Αμάθειαν, την Ανηθικότητα και τον χυδαιότατον Εγωϊσμόν, θεόστραβη προ του Έργου το οποίον ανέλαβ…

35 (La voz a ti debida), Pedro Salinas

Εικόνα
[35] Οι ουρανοί είναι ίδιοι. Γαλανοί, γκρίζοι, μαύροι, επαναλαμβάνονται πάνω από την πορτοκαλιά ή την πέτρα: μας φέρνει κοντά να τους κοιτάμε. Τα αστέρια απαλείφουν τόσο μακρινά που είναι, τις αποστάσεις του κόσμου. Αν θελήσουμε να βρεθούμε ποτέ μην κοιτάξεις μπροστά: όλα είναι γεμάτα από αβύσσους από ημερομηνίες και από λόγια. Αφήσου τελείως να επιπλεύσεις πάνω στη θάλασσα ή στο γρασίδι ακίνητος, πρόσωπο στο ουρανό. Θα αισθανθείς να βυθίζεσαι αργά, προς τα ύψη στη ζωή του αέρα.. Και θα συναντηθούμε πάνω στις διαφορές τις ανίκητες, αμμουδιές, βράχους, χρόνια, μόνοι πια κολυμβητές ουράνιοι ναυαγοί των ουρανών. Pedro Salinas Απόσπασμα από (La voz a ti debida, 1939)
Απόδοση από τα Ισπανικά: Αργυρώ Χ.

Ο Χαμένος Παράδεισος, Rafael Alberti

Εικόνα
Ο Χαμένος Παράδεισος
Δια μέσου των αιώνων από το τίποτα του κόσμου εγώ, χωρίς ύπνο ψάχνοντας σε

Πίσω από μένα, αδιόρατος χωρίς να μου αγγίζει τους ώμους  ο νεκρός μου άγγελος, φρουρός

Πού ο παράδεισος Σκιά, εσύ που βρίσκεσαι; Ρωτούσα σιωπηλά

Πόλεις χωρίς απόκριση ποτάμια χωρίς φωνή, βουνοκορφές χωρίς ηχώ, θάλασσες βουβές (απόσπασμα)
Rafael Alberti Απόδοση από τα Ισπανικά: Αργυρώ Χ.

ΛΟΓΟΣ Ι, ΑΝΑΣΤΑΣΙΜΟΣ, Κωστής Παλαμάς

Εικόνα
ΛΟΓΟΣ Ι ΑΝΑΣΤΑΣΙΜΟΣ
Αν είμαι Χάρος χαλαστής,  είμαι και Χάρος πλάστης. Α. Βαλαωρίτης (Ποιήματα)
Μόνον εκεί που είναι οι τάφοι, εκεί είναι και ανάσταση. Nietzche (Ζαρατούστρας)
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ
Σήμερα μεγάλο κάτι,  κάτι αναπάντεχο ετοιμάζεις, κ' είσαι σαν τον ήλιο εσύ όταν απ' της θάλασσας τα σπλάχνα πρωτοτίναχτος, κι ακόμα  δροσερός και ροδοκόκκινος,  είναι σα να στέκης ασάλευτος, κ' έτσι αδιάφορος αφήνει κάθε μάτι να τον ψάχνη, πριν ολόλαμπρος κι ακοίταχτος υψωθή των όλων κύρης.

Σήμερα μεγάλο κάτι, κάτι αναπάντεχο ετοιμάζεις, και πριν ο ήλιος να σε πάρη,  σε σαλεύει ανατριχίλα μυστική βουβή. Το δοξάρι μεσ' το χέρι μου, μια ανυπόμονη ψυχή, και σαν κάτι παραπάνου κι από βέργα βασιλιά  κι από μάγισσας ραβδί. 
Κωστής Παλαμάς Από τον Δωδεκάλογο του Γύφτου

Φυγή, Κώστας Καρυωτάκης

Εικόνα
Ι
Αισθάνομαι την πραγματικότητα με σωματικό πόνο. Γύρω δεν υπάρχει ατμόσφαιρα, αλλά τείχη, που στενεύουν διαρκώς, περισσότερο, τέλματα στα οποία βυθίζομαι ολοένα. Αναρχούμαι από τις αισθήσεις μου.

Η παραμικρότερη υπόθεση γίνεται τώρα σωστή περιπέτεια. Για να πω μια κοινή φράση, πρέπει να τη διανοηθώ σ' όλη της την έκταση, στην ιστορική της θέση, στις αιτίες και τα αποτελέσματα της. Αλγεβρικές εξισώσεις τα βήματά μου.

                                                                     ΙΙ

Είμαι ο Φαίδων ριγμένος στη λάσπη. Θαυμαστό βιβλίο, που οι έννοιές του δε θα το σώσουν από τον άνεμο και τη βροχή, από τα στοιχεία και τους ανθρώπους.

Τα τελευταία κείμενα