Πέμπτη, 27 Αυγούστου 2015

Η Διάδοση των Ιδεών του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και οι Επιδιώξεις των Διαφωτιστών.


Η Διάδοση των Ιδεών του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και οι Επιδιώξεις των Διαφωτιστών.
Γράφει η Αργυρώ Χ.

Οι τρόποι με τους οποίους διαδόθηκαν  οι  νέες ιδέες είναι πολλοί. Σημαντικό ρόλο έπαιξε η έκδοση βιβλίων από τους Έλληνες του εξωτερικού, που με κάθε τρόπο τα έστελναν στην Ελλάδα, "η έκδοση οπωσδήποτε ανοίγει στους Έλληνες λογίους αξιόλογες προοπτικές." (Ιστορία Ελλ. Έθνους, τόμος ΙΑ΄). 

Αξιόλογη είναι η προσπάθεια του Νεόφυτου Δούκα, ο οποίος επικρίνεται για την κακή ποιότητα των εκδόσεών του, "...ωστόσο, αν λογαριάσει κανείς τις χιλιάδες των αντιτύπων τα οποία εξέδωσε, τις εκατοντάδες των αντιτύπων τα οποία μπόρεσε να μοιράσει δωρεάν σε δασκάλους και μαθητές, συμπεραίνει για τη μεγάλη, πάντως, συμβολή του στην ακτινοβολία της παιδείας μέσα στον ελληνικό πνευματικό χώρο και συνάμα βεβαιώνεται ότι ο Ηπειρώτης λόγιος είχε πετύχει να οργανώσει μια λαμπρή εκδοτική επιχείρηση."  (Ιστορία Ελλ. Έθνους, τόμος ΙΑ΄). 

Εκτός από την έκδοση βιβλίων οι νέες ιδέες μεταδίδονται και με άλλους τρόπους : "... δεν πρέπει να ξεχνούμε έναν κόσμο εμπειριών, ο οποίος είτε με όσμωση είτε με άμεση επαφή, πλουτίζει την κοινωνική δομή του Ελληνισμού, σπάζει τις συνήθειες και τις παραδόσεις, δημιουργεί καταστάσεις καινούργιες. Η επίπλωση, η δίαιτα, ο ιματισμός, οι σχέσεις ανάμεσα στα άτομα και ανάμεσα στα φύλα, δηλαδή αυτό που τότε ονομαζόταν Χρηστοήθεια, θα υποστούν βαθύτατες μεταβολές από την επαφή με το δυτικό κόσμο και από τη γοητεία την οποία προξενεί η επαφή αυτή." (Ιστορία Ελλ. Έθνους, τόμος ΙΑ΄).

Ένας άλλος τρόπος είναι η μόδα."Οι έμποροι που πηγαίνουν στη Δύση αρχίζουν να φορούν τα φράγκικα, έτσι κάνει ο Κοραής, σκανδαλίζοντας τον μέντορά του, τον Σταμάτη Πέτρου.... Η μόδα, η οποία μέσα σε μια στατική κοινωνία δεν μπορεί να έχει νόημα, ξαφνικά θα αποτελέσει θεμελιακό χαρακτηριστικό του Ελληνισμού." (Ιστορία Ελλ. Έθνους, τόμος ΙΑ΄).

Οι Επιδιώξεις των Διαφωτιστών.
Οι Έλληνες λόγιοι και εκπρόσωποι του Νεοελληνικού Διαφωτισμού γίνονται δέκτες των νέων ιδεών, και μέσα από το έργο τους προσπαθούν να αφυπνίσουν τους συμπατριώτες τους. "Δύο ήταν οι βασικοί στόχοι που επιδίωκαν οι πνευματικοί φορείς του Ελληνικού Διαφωτισμού: α) να φωτίσουν το γένος, να αφυπνίσουν και να ελευθερώσουν το νου του και β) να το κάνουν άξιο να πολεμήσει για να διεκδικήσει την εθνική και κοινωνική του ελευθερία.... Ανάμεσα στους πρωτοπόρους του Ελληνικού Διαφωτισμού συγκαταλέγονται ο Δημήτριος Καταρτζής (1730-1807), ο Ευγένιος Βούλγαρης (1716-1806), ο Ιώσηπος Μοισιόδακας  ( 1730- 1880), ο Γρηγόριος Κωνσταντάς (1738- 1844), ο Ρήγας Βελενστιλνής (1757- 1798), ο Αδαμάντιος Κοραής (1748- 1833), ο Αθανάσιος Ψαίδας (1767- 1820 ) και άλλοι.
Βασική, λοιπόν, επιδίωξη τω Ελλήνων Διαφωτιστών ήταν η πνευματική αφύπνιση του Γένους που θα πραγματοποιούταν με την άνθιση της παιδείας. Σαν μέσο για την επίτευξη του σκοπού αυτού επιλέγεται η καλλιέργεια της λόγιας δημοτικής γλώσσας - της "ρωμαίικης" γλώσσας, όπως την αποκαλούν πολλοί. Παράλληλα με τη γλώσσα και την παιδεία προπομποί του Ελληνικού Διαφωτισμού επεξεργάζονται και παιδαγωγικά συστήματα με ιδέες που δανείζονται από τον Ρουσσώ και τους άλλους Γάλλους Εγκυκλοπαιδιστές." (Σοβ.Εγκυκλοπαίδεια, τόμος 9)

Σημείωση:
Τα ως άνω γραφόμενα αποτελούν απόσπασμα από την Πτυχιακή μου εργασία στο Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
Με θέμα: " Η επίδραση των ιδεών του Ρουσσώ στην Ελλάδα κατά την εποχή του Νεοελληνικού Διαφωτισμού 
Με υπεύθυνο καθηγητή : Α. Παπαϊωάννου 
κατά το Ακαδ. Έτος 1996-97




Άδεια Creative Commons
Το έργο με τίτλο Η Διάδοση των Ιδεών του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και οι Επιδιώξεις των Διαφωτιστών. από τον δημιουργόΑργυρώ Χ. διατίθεται με την άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές .

Τετάρτη, 26 Αυγούστου 2015

Ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός και η Eπίδραση της Γαλλικής Επανάστασης


Ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός και η Επίδραση της Γαλλικής Επανάστασης.
Γράφει η Αργυρώ Χ.
Ορισμός.
Είναι γεγονός, και από όλους τους μελετητές της εποχής αυτής παραδεχτό, ότι ο Γαλλικός Διαφωτισμός και η Γαλλική επανάσταση (1789) είχαν άμεση επίδραση στα δρώμενα του ελλαδικού χώρου, που στέναζε κάτω από τον τουρκικό ζυγό.

Οι ιδεολογικές ζυμώσεις, που έγιναν την περίοδο από το 1750 περίπου μέχρι και το 1821, προετοίμασαν την μεγάλη επανάσταση των Ελλήνων που είναι βαθύτατα επηρεασμένη από τη Γαλλική. Ο Luce Rudent, στο άρθρο του "Γαλλική επανάσταση ή Ελληνική επανάσταση", γράφει: ".. η αγάπη για το ανθρώπινο πνεύμα, τις όπλισαν και τις δύο, τη Γαλλίδα και την Ελληνίδα, την Ελληνίδα και τη Γαλλίδα να κατακτήσουν την Ελευθερία και να την κληροδοτήσουν σ' όλη την ανθρωπότητα.."

Τι εννοούμε, όμως, με τον όρο, "Νεοελληνικός Διαφωτισμός";  Κατά τον Κ. Θ. Δημαρά, Νεοελληνικός είναι: "το σύνολο των πνευματικών εκείνων και συνειδησιακών φαινομένων της νέας ελληνικής ιστορίας, όσα συμβαδίζουν με τη γενική προαγωγή του Ελληνισμού, και πριν από τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή, αλλά και, ιδίως, μετά, και των οποίων φυσική απόληξη πρέπει να θεωρήσουμε την Ελληνική Επανάσταση... "

Η περίοδος, λοιπόν, αυτή των ιδεολογικών ζυμώσεων ονομάζεται, Νεοελληνικός Διαφωτισμός. Όπως προαναφέραμε ο  Νεοελληνικός Διαφωτισμός είναι "πνευματικό παιδί" της Γαλλικής Επανάστασης, που ανατράφηκε όμως κάτω από τις συνθήκες της ελληνικής πραγματικότητας. 

Ο Τ. Βουρνάς αναφέρει τα εξής: " Ο νεοελληνικός δια φωτισμός σπονδυλώνεται βασικά από την ιδεολογική δομή της Γαλλικής Επανάστασης, είναι ένας επίγονος του γαλλικού διαφωτισμού. Σαν πνευματικό κίνημα όμως δεν είναι μηχανική αντανάκλαση εξωτερικών επιδράσεων, αλλά γέννημα ομοειδών συνθηκών. Η αστική τάξη, που ανέβαινε στο πολιτικό προσκήνιο, συνεισφέρει τον ιδεολογικό πυρετό στις ευρωπαϊκές εθνικοαπελευθερωτικές εξεγέρσεις, η μορφοποίηση όμως καθορίζεται κάθε φορά από τις κατά τόπους ιδιαίτερες συνθήκες."

Διαφορές Γαλλικού και Νεοελληνικού Διαφωτισμού.
Επόμενο είναι, λοιπόν, να υπάρχουν διαφορές μεταξύ του Γαλλικού και Ελληνικού Διαφωτισμού, αφού η Ελλάδα είναι υπόδουλος του άξεστου Τούρκου κατακτητή σε αντίθεση με τη Γαλλία που προσπαθεί να επιφέρει αλλαγές στο κοινωνικοπολιτικό της σύστημα.

Σημαντικές διαφορές θεωρούνται οι εξής: " ότι ο Ελληνισμός πέρασε στη περίοδο του Διαφωτισμού χωρίς να θητεύσει στην Αναγέννηση", σε αντίθεση με το Γαλλικό και άλλη διαφορά είναι ότι οι Γάλλοι κάνουν κοινωνικό αγώνα, ενώ, οι Έλληνες αγωνίζονται για εθνικούς λόγους.

Ο Γ. Διζικιρίκης, γράφει: "... γίνεται φανερή η μεγάλη ιδεολογική διαφορά ανάμεσα στους Γάλλους λογίους και τους Έλληνες. Οι πρώτοι κάνουν ένα αγώνα κυρίως κοινωνικό, ενώ για τους Έλληνες διανοουμένους τέτοιο θέμα δεν προκύπτει. Οι πιο συνειδητοί από αυτούς τους τελευταίους - ας πούμε ο Ρήγας - πολεμούν για μιαν ελευθερία με αιτήματα κυρίως εθνικά."

Η επίδραση των Γαλλικών ιδεών στους Έλληνες.
Τα φώτα, λοιπόν, του Γαλλικού και γενικώς του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, μεταδόθηκαν στον κυρίως ελλαδικό χώρο, διαμέσου των Ελλήνων του εξωτερικού. Οι Έλληνες της διασποράς που βρίσκονταν στις παραδουνάβιες ηγεμονίες, και στην Ευρώπη μακριά από τον σκοταδισμό που είχε επιβάλλει ο Τούρκος κατακτητής, μετέδωσαν τις νέες ιδέες στους σκλαβωμένους Έλληνες. Φορείς του Νεοελληνικού Διαφωτισμού είναι όχι μόνο οι λόγιοι, αλλά έμποροι και κληρικοί.

Στην Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, αναφέρεται το εξής περιστατικό, που πράγματι φανερώνει το μέγεθος της εισροής των Γαλλικών επαναστατικών ιδεών στις παραδουνάβιες ηγεμονίες: "Γάλλος προξενικός πράκτορας, γράφοντας το 1793 από τη Βλαχία, πληροφορούσε τους προϊσταμένους του για το πλήθος των εκεί φίλων και θαυμαστών της Γαλλίας, ανάμεσα στους οποίους διακρίνονται, γράφει,  εκεί οι  εγκατεστημένοι Ηπειρώτες και άλλοι Έλληνες  έμποροι, όλοι τους ένθερμοι οπαδοί των επαναστατικών ιδεών, έχουν μεταφράσει, προσθέτει, και ξέρουν απέξω τα Δίκαια του Ανθρώπου, του ζητούν επίσης τα αυτά στην ελληνική."

Βιβλιογραφία:
Luce Rudent, " Γαλλική Επανάσταση ή Ελληνική Επανάσταση" άρθρο στο περιοδικό Διαβάζω, Τεύχος, 216/89 
Κ. Θ. Δημαράς, Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Εκδ. Ερμής
Τάσος Βουρνάς, Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας ( Από την Επανάσταση του 1821 ως το Κίνημα του Γουδί 1909), Εκδ. Αφων Τολίδη.
Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, Τόμος ΙΑ΄

Σημείωση:
Τα ως άνω γραφόμενα αποτελούν απόσπασμα από την Πτυχιακή μου εργασία στο Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
Με θέμα: " Η επίδραση των ιδεών του Ρουσσώ στην Ελλάδα κατά την εποχή του Νεοελληνικού Διαφωτισμού 
Με υπεύθυνο καθηγητή : Α. Παπαϊωάννου 
κατά το Ακαδ. Έτος 1996-97 




Άδεια Creative Commons
Το έργο με τίτλο Ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός και η επίδραση της Γαλλικής Επανάστασης από τον δημιουργόΑργυρώ Χ. διατίθεται με την άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές .

Μυκηναϊκό Ανάκτορο ανακαλύφθηκε στη Λακωνία.

Ένα νέο μυκηναϊκό ανάκτορο φέρνουν στο φως στην πεδιάδα της Σπάρτης οι αρχαιολογικές έρευνες που πραγματοποιούνται ...
από το 2009 στο λόφο του Αγίου Βασιλείου, κοντά στο χωριό Ξηροκάμπι Λακωνίας. Ανευρέθησαν επίσης πολλές πινακίδες Γραμμικής Β’ Γραφής, της πρώτης δηλαδή καταγραφής της ελληνικής γλώσσας. Οι γραπτές αυτές μαρτυρίες συνιστούν το πολυτιμότερο εύρημα της ανασκαφής,  που καθίσταται ακόμη πιο σημαντικό καθώς εντάσσεται στη σφαίρα της πρωτοϊστορίας για τον ελληνικό χώρο, όπου τα γραπτά τεκμήρια είναι ελάχιστα.


Συν τις άλλοις, με την εφαρμογή μεθόδων γεωφυσικής διασκόπησης έχουν εντοπιστεί θαμμένα οικοδομικά κατάλοιπα με σταθερό προσανατολισμό σε έκταση 35 τουλάχιστον στρεμμάτων. Η αρχή της εγκατάστασης ανάγεται στην μεταβατική περίοδο από την Μεσοελλαδική στην Υστεροελλαδική-Μυκηναϊκή εποχή (17ος-16ος αι. π.Χ.), στην οποία χρονολογείται το νεκροταφείο κτιστών κιβωτιόσχημων τάφων και απλών λάκκων στην κορυφή του λόφου.


Σε δωμάτιο του ορόφου της Δυτικής Στοάς φυλασσόταν ένα αρχείο του ανακτόρου, η ανασκαφή του οποίου βρίσκεται σε εξέλιξη. Οι ωμές πήλινες πινακίδες, στις οποίες ήσαν χαραγμένα τα κείμενα σε γραμμική Β γραφή, διατηρήθηκαν χάρη σε πυρκαγιά που επίσης κατέστρεψε τα νέα ανακτορικά κτήρια κατά τον 14ο αι. π.Χ.

Στα κείμενα αναφέρονται παροχές αγαθών σε ιερό ή ιερά, ανδρικά και γυναικεία ονόματα, τοπωνύμια και ο τίτλος άναξ στη γενική πτώση, άνακτος. Με λατρευτικές - θρησκευτικές πρακτικές συνδέεται ένα από τα κτήρια που ανασκάπτονται ανατολικά της αυλής, το Κτήριο Α. 

Η φωτιά έψησε και διατήρησε σε ικανό ύψος την ωμοπλινθοδομή και την πηλοκονία των εσωτερικών διαχωριστικών τοίχων του, στο οποίο έχουν μέχρι στιγμής ερευνηθεί δέκα δωμάτια.

Αυτά περιείχαν πολλά χαρακτηριστικά λατρευτικά αντικείμενα και σκεύη, όπως πήλινα ειδώλια βοοειδών και ελεφαντοστέινο ειδώλιο ανδρικής μορφής που κρατάει νεαρό μοσχαράκι ή ταύρο, μεγάλο πήλινο ρυτό σε σχήμα κεφαλής ταύρου, λίθινη πρόχους με διπλό χείλος, δύο μεγάλοι τρίτωνες κ.α.  Εκτός αυτών βρέθηκαν πολλά μικρά διακοσμητικά αντικείμενα καθώς και σφραγιδόλιθοι, αιγυπτιακοί σκαραβαίοι, κ.α.

Σε ένα δωμάτιο φυλάσσονταν, πιθανόν τακτοποιημένα σε κιβώτιο από οργανικό υλικό, εικοσιένα χάλκινα ξίφη, ενώ κάτω από το δάπεδο ενός άλλου, βρέθηκε πυκνό στρώμα από οστά ζώων, αγγεία και πολύτιμα μικροαντικείμενα. Με το στρώμα αυτό είναι πιθανό να σχετίζονται τα υπολείμματα πυρών που εντοπίστηκαν σε ανοικτό χώρο ανατολικά του κτηρίου.


Πηγή: FIMOTRO

Παρασκευή, 21 Αυγούστου 2015

Όνειρο στο κύμα, Αργυρώ Χ.



Όνειρο στο κύμα
είναι οι σκέψεις
Αύρα θαλασσινή
που  χαϊδεύει  το πρόσωπο
Την ώρα  που ο ήλιος
χάνεται στο βάθος
του ορίζοντα

Αργυρώ Χ.
Αθήνα 30/6/2011

Άδεια Creative Commons
Το έργο με τίτλο Όνειρο στο κύμα από τον δημιουργόΑργυρώ Χ. διατίθεται με την άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές .

Δευτέρα, 17 Αυγούστου 2015

Περί Ποίησης, Ποιητών, Ποιητριών και Ποιητάρηδων...



Περί Ποίησης, Ποιητών, Ποιητριών και Ποιητάρηδων...
Γράφει η Αργυρώ Χ.

Ποίηση στα αρχαία ελληνικά είναι κάθε υλική ή πνευματική δημιουργία. Στην εποχή μας ποίηση είναι ο έμμετρος ή ποιητικός λόγος. 

Ο ποιητής Κώστας Καρυωτάκης, αναφερόμενος στη ποίηση, γράφει σε ένα στίχο του:
...κι η ποίησις είναι το καταφύγιο που φθονούμε ..

Συνεκδοχικά, όταν χρησιμοποιούμε τη λέξη ποίηση αναφερόμαστε στο ποίημα, μεταφορικά δε ποίηση είναι η τελειότητα, η αρτιότητα.

Ποιητής και Ποιήτρια με την αρχαιοελληνική σημασία είναι ο/η δημιουργός, αυτός/η που δημιουργεί, που φτιάχνει κάτι.

Ποιητής και Ποιήτρια είναι, στα καθ' ημάς, αυτός/η που συνθέτει ποιήματα.
Ο Κώστας Καρυωτάκης γράφει: 
... μα εγώ θα γράψω μια λυπητερή μπαλάντα
    στους ποιητές  που άδοξοι είναι ...
Μεταφορικά, ποιητής και ποιήτρια είναι αυτός/η που διαθέτει ποιητική φαντασία.

Ποιητάρης στη Κύπρο και στη Κρήτη είναι ο λαϊκός ποιητής.

Οι λέξεις ποίηση, ποιητής, ποιήτρια, προέρχονται, ετυμολογικά, από το αρχαίο ελληνικό ρήμα ποιώ, που σημαίνει: φτιάχνω, δημιουργώ.Η λέξη δε ποιητάρης προέρχεται από: ποιητής +αρης.

Σημείωση: Η ερμηνεία των λέξεων είναι από το λεξικό, Αφοί Παγουλάτοι.

Σάββατο, 15 Αυγούστου 2015

Η Αναγέννηση


Αναγέννηση (14ος - 15ος αιώνας μ.Χ.)
                                                           Γράφει η Αργυρώ Χ.

Η Αναγέννηση είναι κίνηση ιδεών και αξιών που ως πρότυπο και ιδεολογικό υπόβαθρο έχει το φιλοσοφικό σύστημα της κλασσικής αρχαιότητας, το οποίο κατά την περίοδο του Μεσαίωνα βρίσκεται εν μέρει σε νάρκη. 

Κατά την περίοδο της Αναγέννησης το ανθρώπινο πνεύμα απελευθερώνεται από τη μεροληπτικότητα του μεσαιωνικού τρόπου σκέψης και γίνεται περισσότερο ερευνητικό και δημιουργικό. Ο άνθρωπος εμπνέεται από το παρελθόν και στοχεύει στο μέλλον για τη θεμελίωση ενός νέου κόσμου.

Η Αναγέννηση είναι ένα πολιτιστικό κίνημα με έντονη επίδραση στη πνευματική ζωή  της Ευρώπης κατά το 14ο - 15ο αιώνα μ.Χ. Ξεκινά από την Ιταλία και με τη πάροδο του χρόνου εξαπλώνεται σε όλο τον ευρωπαϊκό χώρο. Επιδρά στο σύνολο της πνευματικής ζωής και ιδιαίτερα στη λογοτεχνία, φιλοσοφία, τέχνη, πολιτική, επιστήμη, θρησκεία. Ουμανισμός, ρεαλισμός και συναίσθημα αποτυπώνονται σε κάθε μορφή τέχνης.

Οι Ανθρωπιστές της Αναγέννησης ερευνούν τα αρχαία κείμενα με σκοπό την αφομοίωση των αξιών της κλασσικής ελληνικής αρχαιότητας σε όλους τους τομείς, από την τέχνη μέχρι τη μελέτη πρακτικών και φυσικών επιστημών. Επικρατεί η τάση κατά την οποία το άτομο κατανοεί τον εαυτό του, και κατ' επέκταση τον κόσμο, ορθολογικά.

Η Αναγέννηση είναι η εκβάθυνση ή και η απάντηση στο ρεύμα του μεσαιωνικού Σχολαστικισμού.

Τρίτη, 11 Αυγούστου 2015

Στο φως, Ángel Villacañas Sanz




Στο φως,
στο λαμπερό φως
της γαλήνιας σελήνης,
στη λευκή σελήνη
σκεπασμένη με μετάξι.
Σκεπασμένη με μετάξι
βαδίζει ανάμεσα σε σκιές
στη σκοτεινή νύχτα
η σελήνη η φωτεινή.

Ángel Villacañas Sanz
Απόδοση από τα ισπανικά, Αργυρώ Χ,


A la luz;
a la luz brillante
de la luna serena;
a la luna blanca
cubierta de seda.
Cubierta de seda
camina entre sombras,
en la noche oscura
la luna lunera.

Ángel Villacañas Sanz